Pczak uzbecki średni (LH15, rękojeść pleksi) 1

Pczak (od uzbeckiego słowa Pichoq – nóż) to tradycyjny nóż Uzbeków i Ujgurów rozpowszechniony z niewielkimi różnicami w szczegółach w całej Azji Środkowej. Pczaki tradycyjnie mają jednosieczną klingę o pełnym płaskim szlifie osadzoną w wąskiej rączce o okrągłym przekroju. Wąski tang wychodzi z klingi na poziomie grzbietu. Są to noże użytkowe, do robót kuchennych, chociaż u Ujgurów pczak był atrybutem mężczyzny, więc musiał być też używany jako broń. Pczaki robiono z różnych materiałów, dla bogaczy mogły to być wysokiej jakości stale z bogato zdobionymi, jednak takie egzemplarze należały do rzadkości. Bułat i damast szedł raczej na szable, a masowo wytwarzane pczaki robiono ze stali węglowych o niewysokiej twardości. Dzisiaj dostępne w Rosji uzbeckie pczaki wytwarzane są w 90% z szeroko dostępnej przemysłowej stali narzędziowej ШХ15 (polski analog LH15) hartowanej w przedziale 40-45 HRC. ШХ15 jest używana do wyrobu pierścieni, łożysk tocznych i innych elementów, od których wymagana jest wysoka twardość i odporność na ścieranie, pracujących w warunkach nie korozyjnych. Jest to świetny materiał do wyrobu noży, z zastrzeżeniem że nie jest odporna na korozję – po użyciu nóż musi zostać wytarty do sucha.

Niniejszy pczak należy do typu kajke – czubek noże podniesiony jest do góry powyżej linii grzbietu ze LH15 (ШХ15). Rękojeść typu jerma, czyli nie jednolita lecz składająca się z metalowego środka i okładek, w tym przypadku są to dość jaskrawe okładki ze szkła polimerowego imitujące strukturę plastra miodu. To uzbecki odpowiednik schematu hidden tang, kiedy w rękojeści znajduje się nie cienki trzpień lecz szerszy tang. Pochwa o tradycyjnej dla noży z tego regionu formie wykonana z cienkiej skóry zdobionej tłoczonym ornamentem.

Długość całkowita: 280 mm

Długość ostrza: 154 mm

Szerokość ostrza (maks.): 35 mm

Grubość klingi (maks.): 3 mm

Stal (wg rosyjskiej nomenklatury): ШХ15