Pczak uzbecki (rękojeść róg suhaka)

Pczak (od uzbeckiego słowa Pichoq – nóż) to tradycyjny nóż Uzbeków i Ujgurów rozpowszechniony z niewielkimi różnicami w szczegółach w całej Azji Środkowej. Pczaki tradycyjnie mają jednosieczną klingę o pełnym płaskim szlifie osadzoną w wąskiej rączce o okrągłym przekroju. Wąski tang wychodzi z klingi na poziomie grzbietu. Są to noże użytkowe, do robót kuchennych, chociaż u Ujgurów pczak był atrybutem mężczyzny, więc musiał być też używany jako broń. Pczaki robiono z różnych materiałów, dla bogaczy mogły to być wysokiej jakości stale z bogato zdobionymi, jednak takie egzemplarze należały do rzadkości. Bułat i damast szedł raczej na szable, a masowo wytwarzane pczaki robiono ze stali węglowych o niewysokiej twardości. Dzisiaj dostępne w Rosji uzbeckie pczaki wytwarzane są w 90% z szeroko dostępnej przemysłowej stali narzędziowej ШХ15 (polski analog LH15). ШХ15 jest używana do wyrobu pierścieni, łożysk tocznych i innych elementów, od których wymagana jest wysoka twardość i odporność na ścieranie, pracujących w warunkach nie korozyjnych. Jest to świetny materiał do wyrobu noży, z zastrzeżeniem że nie jest odporna na korozję – po użyciu nóż musi zostać wytarty do sucha. Cięcie pczaki mają znakomite.

Niniejszy pczak należy do typu kajke – czubek noże podniesiony jest do góry powyżej linii grzbietu. Wyróżnia się rozmiarem i wagą – sama głownia 188 mm i 6 mm na obuchu. Bolster z funkcją półjelczyka jest zdobiony masą perłową i czarno-czerwonym ornamentem. Podobny czerwony ornament znajduje się na wieńczącej rączkę główce. Sama rękojeść zrobiona jest z rogu suhaka stepowego, gatunku antylopy występującego na suchych stepach i półpustyniach Azji Środkowej. Solidna skórzana pochwa z grubej skóry, typowa raczej dla noży rosyjskich. Pczaki tradycyjnie mają pochewki z cieńszej skóry.

Długość całkowita: 315 mm

Długość ostrza: 187 mm

Szerokość ostrza (maks.): 37 mm

Grubość klingi (maks.): 6 mm

Stal (według nomenklatury rosyjskiej): ШХ15