Pczak uzbecki mały (rękojeść stabilizowana brzoza) 3

Pczak (od uzbeckiego słowa Pichoq – nóż) to tradycyjny nóż Uzbeków i Ujgurów rozpowszechniony z niewielkimi różnicami w szczegółach w całej Azji Środkowej. Pczaki tradycyjnie mają jednosieczną klingę o pełnym płaskim szlifie osadzoną w (przeważnie) wąskiej rączce o okrągłym przekroju. Wąski tang wychodzi z klingi na poziomie grzbietu. Są to noże użytkowe, do robót kuchennych, chociaż u Ujgurów pczak był atrybutem mężczyzny, więc musiał być też używany jako broń. Pczaki robiono z różnych materiałów, dla bogaczy mogły to być wysokiej jakości stale z bogato zdobionymi, jednak takie egzemplarze należały do rzadkości. Bułat i damast szedł raczej na szable, a masowo wytwarzane pczaki robiono ze stali węglowych o niewysokiej twardości. Dzisiaj dostępne w Rosji uzbeckie pczaki wytwarzane są w 90% z szeroko dostępnej przemysłowej stali narzędziowej ШХ15 (polski analog LH15) hartowanej w przedziale 40-45 HRC. ШХ15 jest używana do wyrobu pierścieni, łożysk tocznych i innych elementów, od których wymagana jest wysoka twardość i odporność na ścieranie, pracujących w warunkach nie korozyjnych. Jest to świetny materiał do wyrobu noży, z zastrzeżeniem że nie jest odporna na korozję – po użyciu nóż musi zostać wytarty do sucha. Jeżeli użyta stal jest nierdzewna to prawie na pewno będzie to 40x13. W każdym z tych wariantów cięcie pczaki mają znakomite.

Niniejszy pczak należy do typu kajke – czubek noże podniesiony jest do góry powyżej linii grzbietu ze stali nierdzewnej. Warto podkreślić że uzbeckie pczaki z nierdzewki w znakomitej większości są kute. W Rosji, nawet gdy mowa jest o nożach rzemieślniczych, kuje się tylko twardsze stale nierdzewne, takie jak 95x18 czy H12MF. Rzemieślnicy uzbeccy pozyskują materiał na swoje noże z detali takich jak zawory silnikowe, narzędzia itp., czyli po prostu ze złomu, a to znaczy że musi on zostać przekuty. Rękojeść typu sukma (czyli o montażu wsadowym) ze stabilizowanej brzozy. Dość prosty ale typowy dla pczaków bolster z melchioru. Pochwa o tradycyjnej dla noży z tego regionu formie wykonana z cienkiej skóry zdobionej tłoczonym ornamentem.

Długość całkowita: 219 mm

Długość ostrza: 110 mm

Szerokość ostrza (maks.): 26 mm

Grubość klingi (maks.): 2 mm

Stal (według nomenklatury rosyjskiej): 40x13